सदाबहार खबरको रफ्तार ....
मंग्सिर ४, २०८३ शुक्रबार
November 20, 2026
होमपेज
राजनीति बिचार अन्तरबार्ता स्वास्थ्य शिक्षा अर्थ/बजार खेलकुद अन्तराष्ट्रिय ☰

‘अभागी’ देउवा, ‘भाग्यमानी’ देउवा

२०८२ असोज १, बुधबार
शेयर गर्नुहोस:
फन्ट परिवर्तन गर्नुहोस: अ अ अ

काठमाडौं । जेनजीहरूको भ्रष्टाचारविरोधी अभियानबाट विद्रोहमा बदलिएको जेनजी आन्दोलनका क्रममा ७३ जनाभन्दा बढीको ज्यान गयो, अर्बौंको भौतिक क्षति भयो । सरकारी कार्यालयदेखि जेनजीले भ्रष्ट ठानेका नेताका घर जले ।

घर खरानी भए पनि मन्त्री र प्रधानमन्त्री सेनाको हेलिकोप्टर प्रयोग गर्दै सुरक्षित स्थानमा भागे । तर, लामो राजनीतिक इतिहास बोकेका नेपाली कांग्रेस सभापति भने आन्दोलनकारीको निसानामा परे । घरमै उनीमाथि आक्रमण हुँदा घाँटीमा चोट लागेर उपचाररत छन् ।

राजनीतिक परिवर्तनका लागि भएका सबैजसो आन्दोलनमा बर्खास्ती, आक्रमण, यातना झेल्ने ‘अभागी’ र परिवर्तनपछिका अधिकांश राजकीय अवसर पाएर ‘भाग्यमानी’ बन्ने नेताहरूको दुर्लभ सूचीमा देउवा मात्रै देखिन्छन् ।

निवर्तमान प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीदेखि पूर्वप्रधानमन्त्रीहरू पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’, माधवकुमार नेपाल, झलनाथ खनाल, डा. बाबुराम भट्टराईसहितका नेतालाई नेपाली सेना र प्रहरीले उद्धार गर्दै सुरक्षित रूपमा राख्न सफल भयो ।

तर, देउवासँगै श्रीमती एवं निवर्तमान परराष्ट्रमन्त्री आरजु राणा देउवा बूढानीलकण्ठस्थित घरमै आन्दोलनकारीबाट घेरिए । नेपाली सेना र प्रहरीले दुवै जनाको उद्धार गर्दैगर्दा आन्दोलनकारीबाट उनीहरू कुटिए ।

पछिल्लो आन्दोलनमा भौतिक आक्रमणमा परेका एक मात्र नेता देउवा त्यसो त भाग्यमानी पनि उत्तिकै छन् । हरेक राजनीतिक परिवर्तनले उनलाई देशको कार्यकारी नेतृत्व सुम्पिएको छ । सक्रिय राजनीतिमा लागेयता उनी पाँचपटक प्रधानमन्त्री भइसकेका छन् ।

आठमहिनापछि छैटौंपटक प्रधानमन्त्री बन्ने निश्चित भएका देउवाको भाग्य जेनजी आन्दोलनका कारण तत्काललाई भने असम्भवजस्तो देखिएको छ । उनको छैटांै कार्यकारी यात्रा पूरा हुन संसद् पुनःस्र्थापना भएको खण्डमा या मध्यावधिमार्फत कांग्रेस ठूलो दल भई नेतृत्व गर्न पाएको खण्डमा मात्र पूरा हुने देखिन्छ ।

राजनीतिक परिवर्तनका लागि भएका सबैजसो आन्दोलनमा बर्खास्ती, आक्रमण, यातना झेल्ने ‘अभागी’ र परिवर्तनपछिका अधिकांश राजकीय अवसर पाएर ‘भाग्यमानी’ बन्ने नेताहरूको दुर्लभ सूचीमा देउवा मात्रै देखिन्छन् ।

आलोपालो सहमतिअनुसार प्रधानमन्त्री हुनैका लागि देउवाले निर्वतमान प्रधानमन्त्री ओलीका कतिपय कमजोरी एवं गलत कार्यशैलीको विरोध गरेनन् । कांग्रेसका नेताहरूले दबाब दिए पनि उनी मौन बस्थे ।

विभिन्न आन्दोलन हुँदै जनआन्दोलनदेखि जेनजी आन्दोलनका क्रममा कुटाइ खाने ‘अभागी’ नेता पनि उनै देउवा हुन् । २०६२÷०६३ सालको जनआन्दोलनमा देउवाले प्रहरीको कुटाइ खानुप¥यो । गिरिजाप्रसाद कोइरालासहित अन्य नेताहरूसँगै देउवाले कुटाइ खानुपरेको थियो । नेपाली कांग्रेस (प्रजातान्त्रिक)का सभापतिसमेत रहेका देउवाको त्यतिबेला टाउको फुटेको थियो । अहिले जेनजी आन्दोलनका क्रममा समेत रगताम्य हुनेगरी कुटाइ खाए । अन्य पूर्वप्रधानमन्त्रीहरू सुरक्षित रूपमा उद्धार गरिए पनि उनी घरमै श्रीमती आरजुसँग बसिरहेका बेला आन्दोलनकारीको घेरामा परे ।

देउवा प्रधानमन्त्री भएकैबेला ११ मंसिर २०५८ मा संकटकाल घोषणा गरे । ११ जेठ २०५९ सम्म ६ महिना संकटकाल रह्यो । संकटकाल थप्न खोजेपछि गिरिजाप्रसाद कोइरालाले मानेनन् । त्यसपछि देउवाले संसद् विघटन गरी प्रतिनिधिसभाको निर्वाचन मिति घोषणा गरे । तर, निर्वाचन गर्न नसकेपछि तत्कालीन राजा ज्ञानेन्द्र शाहले असक्षम घोषणा गर्दै प्रजातन्त्रमाथि ‘कू’ गरेका थिए ।

९ असोज २००२ मा जन्मेका देउवा विद्यार्थीकालदेखि नै राजनीतिमा सक्रिय थिए । कांग्रेसको नेपाल विद्यार्थी संघको संस्थापक अध्यक्ष भएका देउवाले पञ्चायतविरुद्धको आन्दोलनमा पटकपटक जेल जीवन पनि बिताउनुपरेको थियो । उनीनिकटका नेताहरूले उनको जिब्रोमा करेन्ट लगाएर यातना दिएको पनि सम्झिन्छन् । त्यही भएर उनको बोली प्रस्ट छैन ।

कांग्रेसको केन्द्रीय सदस्य, उपसभापति हँुदै देउवा २०६९ सालमा पार्टी सभापति भएका थिए । पार्टीभित्र संगठन विस्तार र नेतृत्वमा उनी अगाडि छन् । २०५१–२०५२ सालमा देउवा पहिलोपटक प्रधानमन्त्री भए । २०५८–२०५९ सालमा दोस्रोपटक प्रधानमन्त्री भएका देउवा तत्कालीन राजा ज्ञानेन्द्रबाट बर्खास्तीमा परेका थिए ।

शाही निरंकुशतापश्चात २०६२–२०६३ सालको तेस्रो कार्यकालका लागि प्रधानमन्त्री भएका देउवालाई तत्कालै हटाइएको थियो । तर, चौथो कार्यकालका लागि देउवा पुनः २०७४–२०७५ सालमा प्रधानमन्त्री भए ।

त्यतिबेला उनले नयाँ संविधानअनुसारको पहिलो स्थानीय, प्रदेश र संघीय निर्वाचन गराएर असक्षमको ‘ट्याग’ हटाउन सफल भए । राजाबाट असक्षम घोषित गरी पदच्यूत भएका देउवाले निर्वाचनपश्चात आफू सफल हुने प्रमाण दिन सफल भए ।

त्यसपछि ओलीले प्रतिनिधिसभा विघटन गरेपछि संवैधानिक व्याख्या र सर्वोच्च अदालतको आदेशपछि २०७८–२०७९ सालमा पुनः पाँचौं कार्यकालका लागि उनी प्रधानमन्त्री भए । त्यसबेला देउवाले कोभिड–१९ को व्यवस्थापनका साथै एमसीसी पारित गराउने प्रमुख कार्य गरेका थिए ।

नेपालका समकालीन नेताहरूमध्ये देउवा अनुभवी संसदीय नेतामध्येका एक हुन् । तर, उनीमाथि राजनीतिक अस्थिरता बढाउने, निर्णयमा ढिलाइ र नेतृत्वमा कमजोरीसमेत गर्ने टिप्पणी हुने गरेको छ । बहुदलीय प्रजातन्त्र प्रतिबन्धित हुँदा देउवा भूमिगत राजनीतिमा समेत सक्रिय नेता हुन् । पञ्चायती शासनविरुद्धको आन्दोलन गर्दा देउवालाई जेलमै कठोर यातना दिइएको बताइन्छ । भौतिक र मानसिक यातना पाएका देउवाले अछाम, काठमाडौंसहित देशका विभिन्न जेलमा जेलजीवन बिताएका छन् ।

देउवा अहिले राजनीतिको उतराद्र्धमा छन् । नेपाली कांग्रेसको १५औं महाधिवेशनबाट पार्टी विधानअनुसार उनी सभापति हुन पाउँदैनन् । तर, अहिलेको जेनजी आन्दोलनपश्चात देउवामाथि अहिले नै नेतृत्व परित्याग गरी राजनीतिबाट संन्यास लिनुपर्ने ठूलो दबाब छ ।

अस्पतालमा उपचाररत देउवाले पार्टी सभापतिबाट राजीनामा गरेर युवा पुस्तालाई नेतृत्व हस्तान्तरण गर्न तयार भए नभएको विषयमा भने अहिलेसम्म मुख खोलेका छैनन् ।आजको राजधानीबाट

यो खबर पढेर तपाईलाई कस्तो महसुस भयो ?

तपाइको प्रतिक्रिया राख्नुहोस्

सम्बन्धित समाचार

मलेसिया जाने श्रमिकसँग यसरी असुलियो दुई अर्ब

प्रधानमन्त्रीको भारत भ्रमण सफल बनाउन अन्तिम गृहकार्य

आरोहण प्रभावित हुँदा राजस्वबारे अन्योल

विकेन्द्रीकरण विस्तारको तयारीमा त्रिवि

एमालेको विशेष संकल्प : लोकतन्त्रको पुनर्बहालीदेखि पार्टी शुद्धीकरणसम्म

एमबीबीएसमा १० हजार ३२१ उत्तीर्ण, दुई हजार ७४५ सिटका लागि प्रतिस्पर्धा

ट्रम्प, सी र पुटिनबिच आज शिखर वार्ता हुँदै

दानबहादुरको मुद्दालाई अग्राधिकार

स्थानीय निर्वाचनसम्बन्धी एमालेको १३ बुँदे कार्ययोजना

बैंकमा पैसा थुप्रियो, मुद्दती निक्षेप घट्यो

शिक्षकको क्षमता विस्तार पढाउन जानुअघि तीन महिनाको तालिम अनिवार्य

कर तिर्नेलाई सम्मान, लगानीकर्तालाई अन्योल