सदाबहार खबरको रफ्तार ....
मंग्सिर ४, २०८३ शुक्रबार
November 20, 2026
होमपेज
राजनीति बिचार अन्तरबार्ता स्वास्थ्य शिक्षा अर्थ/बजार खेलकुद अन्तराष्ट्रिय ☰

चाडबाडको मुखमा फेरि अर्को विपत्ति

२०८३ असोज २६, सोमबार
शेयर गर्नुहोस:
फन्ट परिवर्तन गर्नुहोस: अ अ अ

काठमाडौं । चारदिने झरीले देशका विभिन्न भागमा जनधनको क्षति पुर्‍याएको घाउ निको नहुँदै गोरखाको बूढीगण्डकीमा आएको आकस्मिक बाढीले ठूलो क्षति गरेको छ । चाडबाडको मुखमा आएको अर्को विनाशकारी बाढीले फेरि घरबस्ती, पुल र जलविद्युत् आयोजनामा क्षति पुर्‍याएको हो । आइतबार बिहान बूढीगण्डकी नदीमा आएको आकस्मिक बाढीले चुमनुब्री, धार्चे र आरुघाट क्षेत्रका बस्तीमा ठूलो क्षति पुर्‍याएको राष्ट्रिय विपत् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणले जनाएको छ । प्राधिकरणका अनुसार नदीमा एक्कासि बढेको कालो लेदो र ढुंगामाटोसहितको भेलले घर, पुल र निर्माणाधीन जलविद्युत् आयोजनाका संरचना बगाएको हो । बाढीले कतिपय परिवार घरबारविहीन भएका छन् । आफन्त सम्पर्कविहीन भएपछि केही परिवारको चाडबाडको खुसी शोक र चिन्तामा बदलिएको छ ।

बाढीले गोरखा र धादिङ जोड्ने आरुघाट पुलको एक भाग बगाएको छ । सोतीखोलाको पक्की पुलसहित विभिन्न झोलुंगे पुलमा क्षति पुगेको छ । चुमनुब्रीको जगत, सल्लेरी, पैयुँ, बगर र घट्टेखोलालगायत क्षेत्रमा घरबस्ती प्रभावित भएका छन् । प्रारम्भिक विवरणअनुसार तीन दर्जनभन्दा बढी घर बगेका छन् । निर्माणाधीन बूढीगण्डकी जलविद्युत् आयोजनाको क्याम्प र उपकरणमा पनि क्षति पुगेको छ ।

नेपाली सेनाका हेलिकोप्टर तथा सुरक्षाकर्मी उद्धारमा परिचालित भएका छन् । जोखिममा परेका बस्तीका बासिन्दालाई सुरक्षित स्थानमा सार्ने र सम्पर्कविहीन भएकाहरूको खोजी गर्ने काम भइरहेको प्राधिकरणले जनाएको छ ।
दशैँ-तिहारको मुखमा आएको यो पहिलो विपत्ति होइन । यसअघि असोजको दोस्रो साता देशका विभिन्न भागमा परेको अविरल वर्षा, बाढी र पहिरोले जनधनको ठूलो क्षति गरेको थियो । त्यसको केही साताअघि, भदौ १० गते, रसुवाको भोटेकोशी क्षेत्रमा आएको विनाशकारी बाढीले त विध्वंस नै मच्चाएको थियो । अघिल्ला दुई बाढीको पीडा नसकिँदै बूढीगण्डकीको बाढीले अर्को संकट थपेको हो ।

दशैँ–तिहारको मुखमा आएको बूढीगण्डकीको बाढीले प्रभावित परिवारलाई तत्कालीन संकटसँगै दीर्घकालीन चुनौती पनि दिएको छ । घर बगेका परिवार बासविहीन बनेका छन् । सडक, पुल र सञ्चार संरचनामा पुगेको क्षतिले स्थानीय सेवा तथा आर्थिक गतिविधि पुनः सञ्चालन गर्न पनि चुनौती थपेको स्थानीय बताउँछन् ।

घर, बस्ती, पुल र जलविद्युत् आयोजनामा क्षति

बूढीगण्डकीको बाढीले गोरखाको उत्तरी भेगका विभिन्न बस्तीमा क्षति पुर्‍याएको छ । चुमनुब्री गाउँपालिकाको जगत, सल्लेरी, पैयुँ, बगर र घट्टेखोलालगायत क्षेत्रमा घरहरू बगेका छन् । प्राप्त प्रारम्भिक विवरणमा तीन दर्जनभन्दा बढी घर बगेको प्राधिकरणका कार्यकारी प्रमुख डा. धर्मराज उप्रेतीले जानकारी दिनुभयो । उहाँका अनुसार बाढीले चुमनुब्री गाउँपालिका-३ न्याकचेतस्थित न्याकचेतबाट सिर्दिबास जोड्ने पुरानो झोलुंगे पुल बगाएको छ ।

धार्चे गाउँपालिका-३ सल्लेरीस्थित निर्माणाधीन टाइम्स ऊर्जा प्रालिका र वरपर रहेका सात/आठवटा घरहरू बगाएको उप्रेतीले बताउनुभयो । आयोजनाका १२ कर्मचारीहरूलाई सुरक्षित स्थानमा सारिएको छ । बाढीले टाइम्स जलविद्युत् आयोजनाको भौतिक संरचनामा क्षति गरेको छ । आरुघाट गाउँपालिका-२ र ३ जोड्ने सोतीमा रहेको फलामे पक्की पुल पनि बाढीले बगाएको छ । कार्यकारी प्रमुख उप्रेतीका अनुसार बूढीगण्डकी (३४१ मेगावाट) मुख्य क्याम्प क्षेत्र र केही निर्माण उपकरण बाढीले बगाएको छ । बाढीले दुईवटा टेलिफोन टावर र ५० वटा बिजुलीको पोलमा क्षति भएको छ ।

धादिङको त्रिपुरासुन्दरी गाउँपालिका विशालनगरका करिब १०० घरमा लेदो पसेको छ । बूढीगण्डकी नदीमा आएको बाढीले दोभान खोला २४.५ मेगावाट क्याम्प क्षेत्रका केही क्षति गर्नुको साथै बेलिब्रिज बगाएको छ । पुलहरू बग्दा स्थानीय बासिन्दाको आवागमन, खाद्यान्न तथा औषधि आपूर्ति र उद्धार कार्यमा कठिनाइ थपिएको छ । सडक र पुलमा क्षति पुगेको अवस्थामा वैकल्पिक बाटोको व्यवस्था तथा अस्थायी पुल निर्माण प्रभावित क्षेत्रको तत्कालीन आवश्यकता बनेको छ । बाढीले टेलिफोन टावर र बिजुलीका पोलमा पनि क्षति पुर्‍याएको विवरण छ । सञ्चार र विद्युत् सेवा प्रभावित हुँदा विपत्को वास्तविक अवस्था बुझ्न, परिवारसँग सम्पर्क गर्न र उद्धारको समन्वय गर्न थप कठिन भएको छ । क्षतिको पूर्ण विवरण भने प्राविधिक मूल्यांकन र स्थलगत अध्ययनपछि मात्रै स्पष्ट हुनेछ ।

पहिरोको प्रारम्भिक अनुमान, वैज्ञानिक अध्ययन बाँकी

बूढीगण्डकीमा बाढी आउनुको वास्तविक कारण अझै पूर्णरूपमा पुष्टि भइसकेको छैन । प्रारम्भिक विवरणमा नदीको माथिल्लो क्षेत्रमा पहिरो गएर बहाव थुनिएको र पछि थुनिएको भाग खुलेपछि आकस्मिक बाढी आएको अनुमान गरिएको छ । नेपाली सेनाले राष्ट्रिय विपत् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणलाई दिएको जानकारीअनुसार चुमनुब्री गाउँपालिका–३ आसपासको क्षेत्रमा सुक्खा पहिरो गएको र त्यसले नदीको बहाव अवरुद्ध गरेको थियो । बहाव खुलेपछि लेदो र गेग्रानसहितको बाढी आएको सेनाको प्रारम्भिक रिपोर्टिङ छ ।

बाढी पूर्वानुमान महाशाखाका विज्ञहरूले पनि चुमनुब्री गाउँपालिकाको तुम्जे क्षेत्रमा पहिरो गएको भू-उपग्रहका तस्बिरबाट देखिएको बताएका छन् । महाशाखाका बाढीविद् विनोद पराजुलीका अनुसार उक्त क्षेत्रमा पछिल्लो २४ घण्टामा उल्लेख्य वर्षा भएको अभिलेख छैन । त्यसैले तत्कालीन वर्षाका कारण मात्रै बाढी आएको निष्कर्षमा पुग्न नसकिने उहाँको भनाइ छ ।

हवाई निरीक्षणमा संलग्न प्राविधिकहरूले माथिल्लो क्षेत्रमा ठूलो पहिरो गएको, खोँचमा ढुंगामाटो खसेको र खोलाको तीव्र बहावले हिलोमाटो अग्ला रूखसम्म उडाएको देखिएको बताएका छन् । बाढीको उद्गम क्षेत्र नजिकैको भौगोलिक अवस्था र गेग्रानको प्रकृतिले पनि घटनाको कारण पत्ता लगाउन थप अध्ययन आवश्यक देखाएको छ ।

अर्कोतर्फ, उत्तरी क्षेत्रका स्थानीय बासिन्दाले बाढी आउनुअघि जमिन हल्लिएको महसुस गरेको बताएका छन् । अमेरिकाको अर्थस्कोप कन्सोर्टियमको प्रणालीमा नेपालको ककनी स्टेसनले जमिनको कम्पनसम्बन्धी तरंग अभिलेख गरेको देखिएको विवरण पनि सार्वजनिक भएको छ । तर, राष्ट्रिय भूकम्प मापन तथा अनुसन्धान केन्द्रले सो अवधिमा गोरखा वा आसपासको क्षेत्रमा नयाँ भूकम्प रेकर्ड नभएको जनाएको छ ।

भूगर्भविद्हरूका अनुसार पहिरो, चट्टान खस्ने घटना वा ठूलो मात्रामा गेग्रान बग्दा पनि जमिनमा कम्पन उत्पन्न हुनसक्छ । त्यस्तो कम्पन संवेदनशील उपकरणमा अभिलेख हुनसक्छ, तर त्यसलाई भूकम्पका रूपमा वर्गीकरण गरिन्छ भन्ने हुँदैन । त्यसैले ककनी स्टेसनमा देखिएको तरंग र बाढीको घटनाबीच के सम्बन्ध छ भन्ने विषयमा वैज्ञानिक अध्ययन आवश्यक छ ।

विपत् व्यवस्थापन प्राधिकरणले ड्रोनसहित भूगर्भविद्को टोली परिचालन गरेको जनाएको छ । टोलीले बाढीको उद्गम क्षेत्र, पहिरोको अवस्था र नदीको बहावमा आएको परिवर्तनबारे अध्ययन गर्नेछ । अध्ययनको निष्कर्ष नआएसम्म बाढीको कारण पहिरो, हिमाली क्षेत्रको कुनै घटना वा अन्य भौगर्भिक प्रक्रियामध्ये के हो भन्ने विषयलाई अनुमानकै तहमा राख्नुपर्ने हुन्छ ।

उद्धार र राहतमा सरकारी संयन्त्र परिचालित

बाढीको सूचना प्राप्त भएपछि सरकारले प्रभावित क्षेत्रका बासिन्दाको उद्धार तथा राहतका लागि सुरक्षा निकाय परिचालन गरेको थियो । नेपाली सेना, नेपाल प्रहरी र सशस्त्र प्रहरी बलका टोली खोज तथा उद्धारमा खटिएका छन् । नेपाली सेनाका हेलिकप्टरबाट जोखिममा परेका तथा विभिन्न स्थानमा फसेका मानिसलाई सुरक्षित स्थानमा सारिएको छ ।

प्रारम्भिक विवरणअनुसार हेलिकप्टरबाट चार दर्जनभन्दा बढी मानिसको उद्धार गरिएको छ । उद्धार गरिएका व्यक्तिलाई सुरक्षित स्थानमा राख्ने, प्रभावित परिवारको विवरण संकलन गर्ने र सम्पर्कविहीन भएकाहरूको खोजी गर्ने काम जारी छ ।

राष्ट्रिय विपत् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणले गोरखा, धादिङ, तनहुँ, चितवन तथा नवलपरासीका विभिन्न क्षेत्रमा प्रतिकार्य टोली परिचालन गरेको जनाएको छ । नदीको तल्लो तटीय क्षेत्रका बासिन्दालाई सतर्क रहन, जोखिमयुक्त बस्तीबाट सुरक्षित स्थानमा जान र स्थानीय प्रशासनको निर्देशन पालना गर्न आग्रह गरिएको छ ।

बाढीले क्षति पुर्‍याएका सडक र पुलको अवस्था मूल्यांकन गर्न सडक विभाग तथा सम्बन्धित प्राविधिक निकायका टोली पनि परिचालित भएका छन् । आरुघाट पुलमा बेलीब्रिज राखेर आवागमन सञ्चालन गर्न सकिने सम्भावनाबारे अध्ययन भइरहेको छ ।

उद्धार र सहयोगमा जुट्न दलहरूको आग्रह

बूढीगण्डकी बाढीपछि राजनीतिक दलका नेताहरूले पनि उद्धार, राहत र सुरक्षामा सहयोग गर्न आह्वान गरेका छन् । राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका सभापति रवि लामिछानेले पार्टीका सदस्यलाई उद्धार तथा राहत कार्यमा जुट्न आग्रह गर्नुभएको छ । उहाँले बूढीगण्डकीदेखि त्रिशूली नदी किनारसम्मका बासिन्दालाई सतर्क रहन र स्थानीय प्रशासनको निर्देशन पालना गर्न अपिल गर्नुभएको हो । नेपाली कांग्रेसका सभापति गगनकुमार थापाले पनि प्रभावित नागरिकको उद्धार, राहत र आवश्यक सहयोगमा सक्रिय हुन पार्टीका नेता तथा कार्यकर्तालाई आग्रह गर्नुभएको छ । नदी तटीय क्षेत्रका बासिन्दालाई सुरक्षित स्थानमा रहन र जोखिमप्रति उच्च सतर्कता अपनाउन उहाँले अनुरोध गर्नुभएको हो ।

एमाले अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीले भने विपत् व्यवस्थापनमा सरकार पूर्णरूपमा चुकेको आरोप लगाउनुभएको छ । विपत्को बेला सरकारी स्रोतसाधनको समेत दोहन भएको उहाँको आरोप छ । अध्यक्ष ओलीले विपत् व्यवस्थापन जस्तो संवेदनशील विषयमा सरकारले फराकिलो सोच राख्न नसकेको जिकिर गर्नुभयो । सरकारको मुख मात्र ताकेर नबस्न आग्रह गर्दै अध्यक्ष ओलीले आफ्ना नेता तथा कार्यकर्तालाई बूढीगण्डकी बाढी प्रभावितको उद्धार र राहतमा तत्काल खटिन निर्देशन दिनुभयो ।

डेढ महिनामै तीन ठूला विपत्ति

पछिल्लो डेढ महिनामै नेपालले तीन ठूला विपत्तिको सामना गरेको छ । १० भदौमा आएको रसुवा बाढीले ठूलो क्षति गरेको थियो । हालसम्म एक हजार ४५५ जनाको मृत्युको पुष्टि भएको छ भने अझै पाँच हजार २८५ जना बेपत्ता छन् । रसुवा बाढीको आर्थिक तथा भौतिक क्षति चार खर्ब ७८ अर्ब रुपैयाँभन्दा बढी छ । त्यसपछि ८ देखि १२ असोजसम्म परेको निरन्तर वर्षाका कारण कालीगण्डकी नदीमा बाढीले थप क्षति गरेको थियो ।

११ असोजमा परेको भीषण वर्षाले कालीगण्डकीमा बाढी आउँदा तटीय क्षेत्र, आसपासका क्षेत्रमा ठूलो जनधनको क्षति भएको थियो । मुस्ताङदेखि बेनी–म्याग्दी, बाग्लुङ, स्याङ्जा र पाल्पासम्म प्रभावित बन्दा कालीगण्डकी बाढीले २६ जनाको ज्यान लिएको थियो । दुई ठूला बाढीको लगालगको क्षतिपछि आइतबार नेपालले फेरि अर्को तेस्रो ठूलो बाढीको वितण्डा भोगेको छ । बूढीगण्डकीमा आएको बाढीले नदीको तटीय क्षेत्रमा ठूलो आर्थिक तथा भौतिक क्षति गरेको छ । गोरखाको चुमनुब्री, आरुघाट क्षेत्र पूर्णरूपमा प्रभावित भएको छ ।हिमालय टाइम्स

यो खबर पढेर तपाईलाई कस्तो महसुस भयो ?

तपाइको प्रतिक्रिया राख्नुहोस्

सम्बन्धित समाचार

मलेसिया जाने श्रमिकसँग यसरी असुलियो दुई अर्ब

प्रधानमन्त्रीको भारत भ्रमण सफल बनाउन अन्तिम गृहकार्य

आरोहण प्रभावित हुँदा राजस्वबारे अन्योल

विकेन्द्रीकरण विस्तारको तयारीमा त्रिवि

एमालेको विशेष संकल्प : लोकतन्त्रको पुनर्बहालीदेखि पार्टी शुद्धीकरणसम्म

एमबीबीएसमा १० हजार ३२१ उत्तीर्ण, दुई हजार ७४५ सिटका लागि प्रतिस्पर्धा

ट्रम्प, सी र पुटिनबिच आज शिखर वार्ता हुँदै

दानबहादुरको मुद्दालाई अग्राधिकार

स्थानीय निर्वाचनसम्बन्धी एमालेको १३ बुँदे कार्ययोजना

बैंकमा पैसा थुप्रियो, मुद्दती निक्षेप घट्यो

शिक्षकको क्षमता विस्तार पढाउन जानुअघि तीन महिनाको तालिम अनिवार्य

कर तिर्नेलाई सम्मान, लगानीकर्तालाई अन्योल