सदाबहार खबरको रफ्तार ....
मंग्सिर ४, २०८३ शुक्रबार
November 20, 2026
होमपेज
राजनीति बिचार अन्तरबार्ता स्वास्थ्य शिक्षा अर्थ/बजार खेलकुद अन्तराष्ट्रिय ☰

राष्ट्रियताबारे आफ्नै बोलीले दोस्रोपटक विवादमा डा. वाग्ले

२०८३ कार्तिक ९, सोमबार
शेयर गर्नुहोस:
फन्ट परिवर्तन गर्नुहोस: अ अ अ

काठमाडौं : अर्थमन्त्री डा. स्वर्णिम वाग्लेले राष्ट्रियता र भारतसँगको सम्बन्धबारे दिएको अभिव्यक्तिलाई लिएर नेपालमा बचाउ र विरोध सुरु भएको छ । भारत भ्रमणका क्रममा डा. वाग्ले नयाँदिल्लीमा आयोजित एनडिटिभी वर्ल्ड समिट २०२६ मा सहभागी भएका थिए । त्यसक्रममा उनले नेपाली राष्ट्रवादलाई भारतविरोधी भावनासँग जोड्ने युग सकिएको बताएका हुन् ।

योसँगै नेपालमा पक्ष र विपक्षमा बहस सुरु भएको हो । विभिन्न राजनीतिक दलका नेता र अर्थशास्त्रीले डा. वाग्लेको अभिव्यक्तिमाथि प्रश्न उठाएका छन् । रास्वपाका कतिपय नेता÷कार्यकर्ताले भने उनमको बचाउ गरेका छन् ।

नयाँदिल्लीमा आयोजित एनडिटिभी वर्ल्ड समिटमा आयोजित संवादका क्रममा वाग्लेले नेपाल र भारतबीच भौगोलिक निकटतासँगै गहिरो सांस्कृतिक सम्बन्ध रहेको बताए । दुई देशबीच कहिलेकाहीँ समस्या देखिए पनि सम्बन्ध असाधारण रूपमा निकट रहेको उनको भनाइ थियो । ‘तर, हाम्रो पुस्ता फरक छ । हामीले विश्व देखेका छौं, हाम्रा आकांक्षाहरू आर्थिक छन् । हामी राम्रो रोजगारी, सुशासन र असल छिमेकी सम्बन्ध चाहन्छौं,’ डा. वाग्लेले भनेका छन्, ‘त्यसैले म निकै खुसीका साथ भन्न सक्छु कि नेपाली राष्ट्रवादलाई ‘एन्टी–इन्डियनिज्म’सँग जोड्ने त्यो युग अब सकियो ।’

तीन वर्षअघि डा. वाग्लेले ‘साउथ एसियन मनरो डक्ट्रिन’को प्रसंग उठाएका थिए । त्यसप्रति कतिपयले राख्दै आएको शंका मेटिन नपाउँदै वाग्लेले ‘नेपालमा राष्ट्रवादलाई भारतविरोधी भावनासँग जोड्ने युग सकियो’ भन्ने अभिव्यक्ति दिएका हुन् ।

राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टीका नेता तथा पूर्वपरराष्ट्रमन्त्री कमल थापा, नेकपा एमालेका प्रचार विभाग प्रमुख नीरज आचार्य, एमाले नेता गोकुल बाँस्कोटा र त्रिभुवन विश्वविद्यालयका अर्थशास्त्रका प्राध्यापक डा. तारा भुसालले वाग्लेको अभिव्यक्तिको आलोचना गरेका छन् । उनीहरूले भारतसँग सम्बन्ध सुधार गर्ने नाममा नेपालको राष्ट्रिय स्वार्थ र सार्वभौमिकतासँग जोडिएका विषयलाई ओझेलमा पार्न नहुने तर्क गरेका छन् ।

पूर्वपरराष्ट्रमन्त्री कमल थापाले वाग्लेको अभिव्यक्तिलाई आपत्तिजनक भन्दै नेपाली राष्ट्रवादको अवमूल्यन भएको टिप्पणी गरेका छन् । नेपाली राष्ट्रवाद कुनै खास देशको विरोधमा आधारित नभई देशको सार्वभौमिकता, स्वाधीनता र जनताको हितको रक्षामा आधारित रहेको उनको भनाइ छ ।

भारतसँग समानता र सम्मानमा आधारित सम्बन्ध चाहनु एउटा विषय भएको उल्लेख गर्दै थापाले सीमा अतिक्रमण, डुबान र नाकाबन्दीजस्ता विषयमा आवाज उठाउनु भारतविरोधी भावना नभई राष्ट्रप्रतिको निष्ठा भएको बताएका छन् । ‘विदेशी मञ्चमा गएर भारतविरोधी राष्ट्रवादको युग सकिएको भन्नु राष्ट्रिय सरोकारका विषयलाई अवमूल्यन गर्नु हो,’ थापाको तर्क छ । उनले वाग्लेले यसअघि अघि सारेको ‘साउथ एसियन मनरो डक्ट्रिन’को अवधारणासँग अहिलेको अभिव्यक्तिलाई जोड्दै प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाहसँग सरकारको आधिकारिक धारणा मागेका छन् ।

रास्वपाले २०८० साल फागुन २१ गते ऊर्जा क्षेत्रको विषयमा नीतिगत छलफल राखेको थियो । उक्त कार्यक्रममा डा. वाग्लेले नेपालको जलविद्युतको प्रयोग, विदेश निर्यातलगायतको विषयमा भूराजनीतिलाई समेत जोडेर व्याख्या गरेका थिए ।

चीनको संलग्नता भएका जलविद्युत् आयोजनाबाट उत्पादित बिजुली भारतले खरिद नगर्ने नीतिसँग सम्बन्धित बहसमा उनले ‘साउथ एसियन मनरो डक्ट्रिन’को प्रसंग उठाएका थिए । भारतले आफ्नो प्रभाव क्षेत्र सुरक्षित गर्न खोजेको यथार्थ बुझ्नुपर्ने र नेपालले अपरिपक्व राष्ट्रवादबाट जोगिनुपर्ने उनको तर्क थियो । ‘सबैभन्दा ठुलो र अहिले अलि पेचिलो जियोपोलिटिकल (भूराजनीतिक) पनि भइराख्या छ । अब इन्डियाले यो होल गेममा हामी अवेर (सचेत) हुनुपर्छ,’ उनले भनेका थिए, ‘चाइनिज पुँजी, चाइनिज कन्ट्याक्टरहरू र चाइनिज तकनिकी (प्रविधि) उपयोग भएकोमा हामी लिँदैनौं भनेर अब उसले भन्न पायो । आफ्नो स्वभरिनिटी च्वाइस पनि हो ।’

त्यसबेला विवादमा तानिएपछि डा. वाग्लेले संसद्मै जवाफ दिनुपरेको थियो । आफू गोरखाको भएको र गोरखालीको रगत आफूमा रहेको भनेर राष्ट्रियताको सन्दर्भमा अडिग रहेको सन्देश प्रवाह गरेका थिए ।

तथापि डा. वाग्लेलाई उक्त अभिव्यक्तिपछि कतिपयले शंका गर्न छाडेका छैनन् । यही बेला राष्ट्रियताबारे अर्को विवादित अभिव्यक्ति दिएको र डा. वाग्लेको पछिल्लो अभिव्यक्तिको राजनीतिक सन्देश र कूटनीतिक औचित्यमाथि प्रश्न उठाएको बताउँछन्, एमाले प्रचार विभाग प्रमुख नीरज आचार्य ।

आचार्यका अनुसार व्यापार, पारवहन, ऊर्जा, लगानी र कनेक्टिभिटीमा भारतसँग सहकार्य बढाउनुपर्छ । तर सीमा विवादलगायत द्विपक्षीय सरोकारमा नेपालको धारणा स्पष्ट रूपमा राख्न पनि उत्तिकै आवश्यक छ ।

एमाले नेता गोकुल बाँस्कोटाले भने वाग्ले भारत भ्रमणमा जाँदा नेपालविरुद्ध बोल्ने गरेको आरोप लगाउँदै उनको अभिव्यक्तिलाई कडा आलोचना गरेका छन् ।

त्रिभुवन विश्वविद्यालयका अर्थशास्त्रका प्राध्यापक डा. तारा भुसालले वाग्लेको अभिव्यक्तिको समय, मञ्च र कूटनीतिक सन्देशमाथि प्रश्न उठाएका छन् ।

अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा अर्थतन्त्र र क्षेत्रीय सहकार्यबारे छलफल गर्नु सकारात्मक भए पनि भारतमा आयोजित कार्यक्रममा अर्थमन्त्रीले दिएको अभिव्यक्तिको सन्दर्भलाई बेवास्ता गर्न नमिल्ने उनको भनाइ छ ।

भुसालले नेपाल–भारत सम्बन्धका मुख्य आर्थिक मुद्दा व्यापार घाटा, गैरभन्सार अवरोध, ऊर्जा व्यापार र कालापानी–लिपुलेकजस्ता सीमा विवाद भएको उल्लेख गरेका छन् । यस्ता विषयमा नेपालको चासो स्पष्ट पार्नुको सट्टा कम विवादित विषयमा मात्रै केन्द्रित भएको भन्दै उनले वाग्लेको आलोचना गरेका हुन् ।

उनी सामाजिक सञ्जालमा लेख्छन्, ‘भारतविरोधी अन्ध–राष्ट्रवाद गलत हो, त्यसमा दुईमत छैन । तर, भारतविरोधी नहुनुको अर्थ नेपालका वास्तविक आर्थिक र भौगोलिक चासोहरूलाई बिर्सेर भारतीय संस्थापनकै बोलीमा बोली मिलाउनु होइन ।’

विभिन्न कोणबाट वाग्लेको अभिव्यक्तिको आलोचना भइरहेका बेला राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा)का सांसद बदन भण्डारीले भने उनको बचाउ गरेका छन् । भण्डारीले नयाँदिल्लीमा अर्थमन्त्रीले दिएको मन्तव्य सोचविचारपूर्ण र सुझबुझपूर्ण रहेको दाबी गर्दै त्यसलाई अनावश्यक रूपमा टीकाटिप्पणी गर्नुपर्ने आवश्यकता नभएको बताएका छन् ।

आइतबार रिपोटर्स नेपाल काठमाडौंमा आयोजित साक्षात्कार कार्यक्रममा बोल्दै भण्डारीले भारतको विरोध गरेर नेपालमा राष्ट्रवादी बन्ने प्रवृत्ति समाप्त भइसकेको भन्ने वाग्लेको भनाइलाई स्वाभाविक रूपमा लिनुपर्ने बताए । ‘भारतको विरोध गरेर नेपालमा राष्ट्रवादी बन्ने दिन गए भनेर अर्थमन्त्रीले भन्दा कसरी राष्ट्रघाती हुन्छ ?’ भण्डारीले प्रश्न गरे । उनले विगतमा भारतको विरोध गरेर राष्ट्रवादी बन्ने प्रवृत्ति देखाउने पुराना राजनीतिक दलहरूले गरेका सम्झौताहरूको पनि निष्पक्ष मूल्यांकन हुनुपर्ने बताएका छन् । मध्यान्ह दैनिकबाट

यो खबर पढेर तपाईलाई कस्तो महसुस भयो ?

तपाइको प्रतिक्रिया राख्नुहोस्

सम्बन्धित समाचार

मलेसिया जाने श्रमिकसँग यसरी असुलियो दुई अर्ब

प्रधानमन्त्रीको भारत भ्रमण सफल बनाउन अन्तिम गृहकार्य

आरोहण प्रभावित हुँदा राजस्वबारे अन्योल

विकेन्द्रीकरण विस्तारको तयारीमा त्रिवि

एमालेको विशेष संकल्प : लोकतन्त्रको पुनर्बहालीदेखि पार्टी शुद्धीकरणसम्म

एमबीबीएसमा १० हजार ३२१ उत्तीर्ण, दुई हजार ७४५ सिटका लागि प्रतिस्पर्धा

ट्रम्प, सी र पुटिनबिच आज शिखर वार्ता हुँदै

दानबहादुरको मुद्दालाई अग्राधिकार

स्थानीय निर्वाचनसम्बन्धी एमालेको १३ बुँदे कार्ययोजना

बैंकमा पैसा थुप्रियो, मुद्दती निक्षेप घट्यो

शिक्षकको क्षमता विस्तार पढाउन जानुअघि तीन महिनाको तालिम अनिवार्य

कर तिर्नेलाई सम्मान, लगानीकर्तालाई अन्योल