सदाबहार खबरको रफ्तार ....
मंग्सिर ४, २०८३ शुक्रबार
November 20, 2026
होमपेज
राजनीति बिचार अन्तरबार्ता स्वास्थ्य शिक्षा अर्थ/बजार खेलकुद अन्तराष्ट्रिय ☰

तपाईंको कम्प्युटर स्लो अनि अस्तव्यस्त छ ? १० मिनेटमै यसरी बनाउनुहोस् स्मुथ र फास्ट

२०८३ असोज १५, बिहिबार
शेयर गर्नुहोस:
फन्ट परिवर्तन गर्नुहोस: अ अ अ

काठमाडौं । कम्प्युटरलाई सफा र व्यवस्थित राख्न खोज्दाखोज्दै पनि धेरैजसो प्रयोगकर्ताका सानातिना बेवास्ताका कारण सिस्टम भताभुङ्ग बन्न पुग्छ । महिनौं पुराना डाउनलोड गरिएका फाइलहरूको चाङ, स्टोरेज ओगटेर बसेका पुराना अपडेट फाइलहरू र कम्प्युटरका पुराना भइसकेका सेटिङहरूले गर्दा विन्डोज पीसी सुस्त र अस्तव्यस्त हुन्छ ।

यी समस्याहरू प्रायः सबैजसो विन्डोज प्रयोगकर्ताले भोग्ने गर्छन् । तर, आफ्नो विन्डोज पीसीलाई पुनः चुस्त र दुरुस्त बनाउन दिनभरिको समय खर्चनु पर्दैन । करिब १० मिनेटको समय दिएर केही सामान्य र तत्काल आवश्यक कदम चाल्ने हो भने कम्प्युटरलाई किनेको पहिलो दिनजस्तै फास्ट र स्मुथ बनाउन सकिन्छ ।

१. स्टार्टअप एप्सको लिस्ट सफा गर्नुहोस्

जब तपाईं कम्प्युटरमा कुनै नयाँ एप इन्स्टल गर्नुहुन्छ, त्यो प्रायः स्वतः ‘स्टार्टअप लिस्ट’मा थपिन्छ । यसको अर्थ, कम्प्युटर अन वा रिस्टार्ट गर्दा ती एपहरू आफैं खुल्छन् र ब्याकग्राउन्डमा ‘सिस्टम ट्रे’मा बसिरहन्छन् । कामका लागि दैनिक चाहिने केही अत्यावश्यक एपहरू स्वतः खुल्नु स्वाभाविक भए पनि अधिकांश प्रोग्रामहरूलाई यस्तो छुट दिइरहनु आवश्यक हुँदैन ।

स्टार्टअप एपहरूले कम्प्युटरको समग्र पर्फर्मेन्स र बुट हुने गतिमा ठुलो असर पार्ने भएकाले अनावश्यक एपहरूलाई यो सूचीबाट हटाउनु नै बुद्धिमानी हुन्छ ।

स्टार्टअप एप्स सूचीबाट कुनै एप हटाउन विन्डोजको Start (स्टार्ट) बटनमा राइट-क्लिक गरी Task Manager (टास्क म्यानेजर) चयन गर्नुहोस् । देब्रेपट्टि रहेको प्यानलबाट Startup apps (स्टार्टअप एप्स) ट्याबमा जानुहोस् । त्यसपछि एपहरू कुन अवस्थामा छन् (इनेबल्ड वा डिसेबल्ड) भनेर हेर्न Status (स्टाटस) कोलममा क्लिक गरी मिलाउनुहोस् ।

अब Startup impact (स्टार्टअप इम्प्याक्ट) कोलम जाँच गरी High (उच्च) वा Moderate (मध्यम) असर पार्ने एपहरू पहिचान गर्नुहोस् र तिनलाई डिसेबल गर्नुहोस् । साथै, तपाईंको दैनिक काममा प्रयोग नहुने जुनसुकै एपलाई पनि स्टार्टअप सूचीबाट हटाउनुहोस् ।

२. जंक फाइल हटाउन डिस्क क्लिनअप गर्नुहोस्

विन्डोज सिस्टमलाई सही र प्रभावकारी रूपमा सञ्चालन हुनका लागि प्राइमरी इन्स्टलेसन ड्राइभ (प्रायः सी ड्राइभ) मा कम्तीमा १५ प्रतिशत स्टोरेज क्षमता खाली हुनुपर्छ । यदि तपाईंको डिस्क भरिनै लागेको छ भने, विन्डोजमै उपलब्ध Disk Cleanup (डिस्क क्लिनअप) टुलको प्रयोग गरी पुराना विन्डोज अपडेट फाइल, एन्टीभाइरसका पुराना डिफिनेसन, अस्थायी इन्टरनेट फाइल र रिसाइकल बिनमा रहेका ट्राश हटाउन सकिन्छ ।

यसका साथै, सफाइ प्रक्रियालाई स्वतः सञ्चालन गर्न विन्डोजको Storage Sense (स्टोरेज सेन्स) फिचर पनि सेटअप गर्न सक्नुहुन्छ ।

सफाइ गरिसकेपछि पनि यदि थप स्टोरेज खाली गर्नुपर्नेछ भने, TreeSize जस्ता नि:शुल्क टुलको मद्दत लिन सकिन्छ । यसले तपाईंको स्टोरेज कुन-कुन फाइलले ओगटेको छ भन्ने स्पष्ट चित्र देखाउँछ । जसका आधारमा ठुला र अनावश्यक फाइलहरू पहिचान गरी हटाउन सहज हुन्छ ।

३. पावर सेटिङ्सको समीक्षा गर्नुहोस्

विन्डोजमा मुख्यतया तीनवटा पावर मोडहरू उपलब्ध हुन्छन्: Balanced (सन्तुलित), Best performance (उत्कृष्ट पर्फर्मेन्स) र Best power efficiency (पावर किफायती)। ल्यापटपमा सामान्यतया चार्जर जोड्दा Balanced मोड र ब्याट्रीमा चलाउँदा Best power efficiency मोड स्वतः लागु हुन्छ ।

यी डिफल्ट सेटिङ्सले बिजुलीको खपत घटाउन र ब्याट्रीको आयु बढाउन मद्दत गरे पनि, तिनले सीपीयूको गति सीमित (थ्रोटल) गरेर कम्प्युटरको पर्फर्मेन्समा सुस्तता ल्याउन सक्छन् ।

आफ्नो पावर सेटिङ्स जाँच गर्न Start > Settings > System > Power & battery मा जानुहोस् । त्यहाँ रहेको Power mode सेक्सनलाई विस्तार (एक्सपान्ड) गर्नुहोस् । Plugged in (प्लग गरिएको अवस्था) को ड्रप-डाउन मेनुबाट Best performance चयन गर्नुहोस् । यदि ब्याट्रीमा चलाउँदा पनि कम्प्युटरको गति घट्न दिन चाहनुहुन्न भने On battery विकल्पमा पनि Best performance नै छनोट गर्नुहोस् ।

यसपछि Energy Saver (इनर्जी सेभर) सेटिङ्सको समीक्षा गर्नुहोस् । ब्याट्री निश्चित प्रतिशतमा पुगेपछि इनर्जी सेभर स्वतः सक्रिय हुने गरी मिलाउन सकिन्छ । सामान्यतया, ब्याट्री ३० प्रतिशतमा पुग्दा यो मोड अन हुन्छ र ब्याट्री जोगाउन कम्प्युटरको पर्फर्मेन्स घटाउँछ । यो सीमालाई घटाएर २० प्रतिशत वा १० प्रतिशतमा राख्नु भयो भने कम्प्युटरले धेरै समयसम्म पूर्ण क्षमतामा काम गर्न पाउँछ ।

४. ब्राउजरका ट्याबहरूको सही व्यवस्थापन गर्नुहोस्

महत्त्वपूर्ण जानकारी वा लिंकहरू पछि हराउलान् भन्ने डरले धेरै ट्याबहरू खुला राखिरहने बानीलाई ‘ट्याब होर्डिङ’ (Tab hoarding) भनिन्छ । अनुसन्धान वा दैनिक काम गर्दा पछि पढ्नका लागि उपयोगी लेख र अवसरहरू भेटिँदा धेरै ट्याबहरू थुपार्ने गल्ती प्रायः सबैबाट हुने गर्छ ।

समय बित्दै जाँदा, नियतवश बन्द नगर्दा ट्याबहरू जम्मा हुँदै जान्छन् । यसले गर्दा ब्राउजर अस्तव्यस्त बन्छ । जसले उत्पादकत्व घटाउँछ र ट्याब प्रयोग गर्नुको वास्तविक उद्देश्य नै समाप्त पारिदिन्छ । यसबाहेक, ब्राउजरका ट्याबहरूले कम्प्युटरको ठुलो परिमाणको मेमोरी (र्‍याम) खपत गर्छन् । त्यसैले, तिनको सही व्यवस्थापन नगरेमा कम्प्युटर सुस्त हुनुका साथै अन्य एपहरूको पर्फर्मेन्समा पनि असर पर्छ ।

गुगल क्रोममा ट्याब व्यवस्थापनका लागि Session Buddy (सेसन बडी) जस्ता एक्सटेन्सन निकै उपयोगी साबित हुन्छन् । यसले खुला रहेका ट्याबहरूलाई सङ्ग्रह (कलेक्सन) को रूपमा सुरक्षित राख्छ । जसलाई पछि जुनसुकै बेला पुनः खोल्न सकिन्छ । माइक्रोसफ्ट एजको Collections फिचरमा पहिले यो सुविधा भए पनि अहिले सबै खुला ट्याबहरूलाई एकैपटक कलेक्सनमा थप्न पाइँदैन ।

अर्को उपयोगी उपाय भनेको ट्याबको सीमा तोक्नु हो । एक पटकमा १० भन्दा बढी ट्याब खुला नराख्ने प्रयास गर्नुहोस् । प्रत्येक कामको अन्त्यमा खुला ट्याबहरूको समीक्षा गर्ने र अनावश्यक ट्याबहरू बन्द गर्ने बानीले ठुलो मद्दत पुर्‍याउँछ ।

यसका साथै, पछि हेर्नुपर्ने लिङ्क वा नोटहरू तुरुन्तै टिपोट गर्न विन्डोजको Sticky Notes (स्टिकी नोट्स) एप प्रयोग गर्न सक्नुहुन्छ । यसले भइरहेको काममा ध्यान केन्द्रित गर्न, ट्याब हराउने चिन्ताबाट मुक्त हुन र अन्य एपका लागि महत्त्वपूर्ण सिस्टम मेमोरी खाली गर्न मद्दत गर्छ ।

५. हार्डवेयर अपग्रेड गर्ने कि !

कम्प्युटर सुस्त हुनुको मुख्य कारण प्रायः सजिलै फेर्न सकिने दुई हार्डवेयर कम्पोनेन्टहरू नै हुन्छन् । यदि अझै पनि प्राइमरी वा सेकेन्डरी स्टोरेजका रूपमा पुरानो मोडेलको एचडीडी प्रयोग गरिरहनुभएको छ भने, त्यसलाई हटाएर NVMe वा SATA SSD मा अपग्रेड गर्दा कम्प्युटरको गति उल्लेख्य रूपमा बढ्छ र अत्यधिक डिस्क खपत हुने समस्या समाधान हुन्छ ।

त्यसैगरी, आधुनिक डेस्कटप र ल्यापटपका लागि १६ जीबी र्‍याम स्ट्यान्डर्ड भइसकेको छ । यहाँसम्म कि एप्पलले पनि आफ्ना म्याकबुकहरूमा १६ जीबी र्‍यामलाई नै मानक बनाएको छ । यसले धेरै ट्याबहरू खुला राखेर वेब ब्राउजिङ गर्दा वा एकै पटक धेरै काम (मल्टिटास्किङ) गर्दा पर्याप्त स्पेस प्रदान गर्छ । ८ जीबीको थप र्‍याम मोडेल थप्नु एक कम खर्चिलो अपग्रेड हो, जसले कम्प्युटरको क्षमतामा स्पष्ट सुधार ल्याउँछ ।

कम्प्युटरको स्टोरेज र र्‍याम अपग्रेड गर्न ल्यापटपको पछाडिको प्यानल खोलेर सम्बन्धित स्लटमा NVMe ड्राइभ वा र्‍याम राख्नुजत्तिकै सजिलो हुन्छ । वास्तवमा, यसको सबैभन्दा गाह्रो काम भनेको प्यानलका ती साना-साना स्क्रुहरू सुरक्षित राख्नु मात्र हो । यद्यपि, सबै ल्यापटपहरूमा हार्डवेयर अपग्रेड गर्न सम्भव नहुन सक्छ । त्यसैले ल्यापटप खोल्नुअघि उत्पादक कम्पनीसँग आफ्नो मोडेलको अपग्रेडिबिलिटी जाँच गर्नुपर्ने हुन्छ ।

यदि हार्डवेयरमा कुनै समस्या वा बाधा छैन भने, माथि उल्लेख गरिएका सफ्टवेयर टिप्सहरूले विन्डोज कम्प्युटरलाई बिना कुनै ढिलाइ सहज रूपमा चलाउन मद्दत गर्छन् । अर्को एउटा निकै उपयोगी टिप के हो भने-विन्डोजको कुनै नयाँ ठुलो भर्सन आउँदा पुरानै प्रणालीलाई अपडेट गर्नुको सट्टा Clean Install अर्थात् नयाँ सिरानबाट इन्स्टलेसन गर्नुहोस् । यसले भविष्यमा आउने धेरै झन्झटहरूबाट बचाउँछ ।टेकपानाबाट

यो खबर पढेर तपाईलाई कस्तो महसुस भयो ?

तपाइको प्रतिक्रिया राख्नुहोस्

सम्बन्धित समाचार

डिजिटल सुरक्षा र साक्षरता अभिवृद्धि सरकारको प्राथमिकतामाः सञ्चारमन्त्री डा तिमिल्सिना

टेलिफोन पहुँचबाट वञ्चित हुनुपर्ने अवस्थाको चाँडै अन्त्य हुन्छः सञ्चारमन्त्री डा तिमिल्सिना

इन्टरनेट सेवा प्रदायकलाई दूरसञ्चार प्राधिकरणको निर्देशन

गोपनीयता उल्लंघनको आरोपमा फेसबुकलाई इटालीकाे ८८० मिलियन डलर जरिवाना

नेपाल टेलिकमले ३० एमबीपीएस फाइबर र मेस एपी अफरको अवधि थप्यो

विपद्पछिको सञ्चार पूर्वाधार पुनर्निर्माणमा अन्तरराष्ट्रिय सहयोग आवश्यक छ : मन्त्री तिमिल्सिना

नेपाल टेलिकमको खरिद प्रक्रियाबारे भ्रमपूर्ण समाचार नफैलाउन आग्रह

बाजुरामा इन्टरनेट र टेलिफोन सेवा अवरुद्ध

प्रेस स्वतन्त्रता अक्षुण्ण राख्दै आमसञ्चार क्षेत्रलाई व्यवस्थित बनाउनुपर्छः मन्त्री डा तिमिल्सिना

सूचना प्रविधि प्रयोगशाला

सामाजिक सञ्जालबाटै करोडौँ आम्दानी

एनटी फाइबरको प्याकेजमा ग्राहकको आकर्षण, अनलाइनबाटै सेवा लिन सकिने